Je wilt werken en leren tegelijk, en iemand noemt het woord bbl-opleiding. Daarna volgt meestal een waas van halve waarheden: te zwaar, te weinig loon, alleen voor wie niet van boeken houdt. Niets van dat alles klopt helemaal. Hieronder de misverstanden die je het vaakst tegenkomt, en wat er werkelijk speelt als je voor deze leerweg kiest.
Je denkt dat een bbl-opleiding minder waard is dan een voltijdopleiding
Het diploma dat je haalt via de beroepsbegeleidende leerweg staat gelijk aan dat van de beroepsopleidende leerweg. Dezelfde examens, hetzelfde niveau, dezelfde erkenning bij werkgevers. Het verschil zit in de verhouding tussen schooldagen en werkdagen: bij bbl werk je het grootste deel van de week bij een erkend leerbedrijf en ga je af en toe naar school, in plaats van andersom. Een toekomstig timmerman die via bbl leert, staat na 2 jaar op dezelfde bouwplaats met hetzelfde papier als een collega die via bol is opgeleid. Het idee dat bbl een afgezwakte versie is, komt voort uit onbekendheid, niet uit de praktijk. Werkgevers kijken naar het diploma en naar wat je op de werkvloer laat zien, niet naar de route die je daarnaartoe hebt genomen.
Je gaat ervan uit dat je bedrijf wel een leerwerkplek regelt
Dit is de fout die de meeste vertraging oplevert. Een bbl-opleiding begint niet met inschrijven bij een school, maar met het vinden van een erkend leerbedrijf dat je aanneemt. Zonder leerwerkplek kun je de opleiding simpelweg niet starten, hoe graag je ook wilt. Begin daarom andersom: zoek eerst een werkgever in de richting die je trekt, en vraag pas daarna bij welke school die samenwerkt. Voor technische beroepen zoals elektromonteur is de vraag naar leerlingen vaak groot, en de opleiding duurt daar 2 jaar, maar dat betekent niet dat een plek vanzelf naar je toekomt. Solliciteer serieus, met een motivatiebrief die laat zien waarom juist dat bedrijf past bij wat je wilt leren. Bedrijven die al jaren leerlingen opleiden, zien vaak genoeg sollicitaties die op het laatste moment zijn geschreven, en dat valt op, meestal niet in je voordeel.
Je rekent op hetzelfde salaris als een ervaren vakman
Een bbl-student krijgt loon, geen stagevergoeding en geen studiefinanciering zoals bol-studenten die kennen. Dat loon ligt in het begin lager dan het salaris van iemand die het vak al jaren beheerst, en dat is logisch: je bent nog in opleiding. Kijk dus niet naar het eindsalaris en reken dat je dat vanaf dag één verdient. Een automonteur verdient gemiddeld 37.500 euro bruto per jaar, maar dat bedrag hoort bij iemand die het vak al beheerst, niet bij een eerstejaars leerling die nog oefent op de hefbrug. Vraag bij je leerbedrijf gewoon naar de leerlingschaal uit de cao, dan weet je precies waar je aan toe bent en hoe je loon meegroeit naarmate je opleiding vordert.
Je denkt dat bbl alleen iets is voor praktische beroepen
Monteur, timmerman, kapper: die voorbeelden komen meteen op, en dat klopt ook, maar het beeld is te smal. Ook in de zorg is deze leerweg heel gewoon. Wie via bbl wil werken als mbo-verpleegkundige, loopt gedurende de 3 tot 4 jaar durende opleiding mee op een zorgafdeling, en bouwt op die manier al tijdens de studie werkervaring en een netwerk op. Dat is precies waarom veel werkgevers bbl-studenten liever aannemen dan stagiairs die na een paar maanden weer vertrekken: ze kennen het bedrijf al voordat het diploma op zak zit. Hetzelfde geldt voor administratieve en commerciële opleidingen, waar bbl net zo gewoon is als in de techniek.
Je combineert school en werk zonder vast rooster af te spreken
Een veelgemaakte beginnersfout: aannemen dat werk en school zich vanzelf naar elkaar schikken. Dat gebeurt niet. Spreek bij de start van je opleiding expliciet af welke dagen je naar school gaat en welke dagen je werkt, en leg dat vast, ook als je leerbedrijf dat zelf niet aankaart. Werk je bijvoorbeeld in de horeca als aankomend kok, dan weet je dat avonden en weekenden vaste onderdelen van het rooster zijn. Daar verandert een opleiding niets aan, en zonder helder rooster loop je het risico dat schooldagen sneuvelen zodra het druk wordt op de werkvloer. Dat kost je uiteindelijk studievertraging, en die loop je maar liever niet op omdat niemand de planning op papier had gezet.
Je stopt met zoeken zodra je een leerbedrijf hebt
Logisch, je bent opgelucht dat de leerwerkplek rond is. Maar een eerste aanbod is niet automatisch het beste aanbod. Vergelijk voordat je tekent hoe nieuwe leerlingen worden begeleid en welke taken je echt onder je hoede krijgt. Kijk ook hoe realistisch de kans op een vaste baan na je diploma is. Een opleiding tot kapper duurt via bbl doorgaans 2 tot 3 jaar, en in die tijd zit je bij één salon, dus maakt het nogal uit of je er alleen koppen was of ook mag knippen onder begeleiding. Kies niet het eerste bedrijf dat ja zegt, maar het bedrijf waar je het meeste leert. Dat scheelt je later een overstap die je liever had voorkomen, en het scheelt je leerbedrijf een leerling die halverwege afhaakt.
Een bbl-opleiding werkt het best als je hem behandelt als een sollicitatie met een leerplan erbij, niet als een school waar toevallig ook loon bij hoort. Zoek eerst het bedrijf. Vraag daarna naar de opleiding die daarbij hoort. En leg rooster en verwachtingen vast voordat je begint, dan weet iedereen waar hij aan toe is zodra de eerste drukke week zich aandient.
