Hoe je verborgen vacatures vindt voordat ze online komen

Verborgen vacatures zijn banen die al bijna vervuld zijn voordat er ooit een advertentie verschijnt. Een afdelingshoofd vraagt een collega of ze nog iemand weten. Een uitzendbureau belt een kandidaat die drie maanden geleden al eens langskwam. Tegen de tijd dat de vacature op een site staat, ligt de shortlist vaak al klaar. Dit artikel zet drie manieren om bij die onzichtbare markt te komen naast elkaar, en laat per beroep zien welke route het snelst werkt en waarom dat zo is.

Wat verborgen vacatures precies zijn

Een verborgen vacature is geen geheim document, het is gewoon een plek die intern of via een belletje wordt ingevuld. Bij een verpleegkundige gebeurt dat vaak binnen het ziekenhuis zelf. Een afdeling met een 24/7-rooster en veel dag-, avond- en nachtdiensten kan geen weken wachten op een sollicitatieprocedure, dus wordt eerst gekeken wie er al binnen de organisatie rondloopt of wie een collega van een andere afdeling kent die wil overstappen. Bij een medewerker bediening horeca werkt het net zo, maar dan nog directer. De eigenaar vraagt aan het team wie er een broer, zus of vriend heeft die kan inspringen op een drukke vrijdagavond, en voor de officiële vacature er is, staat er al iemand achter de bar.

Bij technische en analytische functies zit de verborgen markt vaker bij recruiters en vakgenoten dan bij de buurman of een familielid. Een werkvoorbereider elektrotechniek wordt eerder gevonden via een aannemer die zijn vaste poule van kandidaten belt dan via een vacaturetekst op een site. Het principe blijft overal hetzelfde. De vacature bestaat, de functie is ingevuld of bijna ingevuld, maar hij staat nergens online. Wie alleen op vacaturesites zoekt, mist daardoor een flink deel van de markt, juist bij beroepen waar het aantal openstaande posities al beperkt is.

Je netwerk aanspreken versus open solliciteren

Twee manieren liggen het dichtst bij elkaar: je netwerk gebruiken en open solliciteren. Bij netwerken vraag je aan mensen die je kent of ze een opening weten. Bij open solliciteren stuur je zelf een brief naar een bedrijf zonder dat er een vacature openstaat. Beide werken, maar niet voor elk beroep even goed, en het verschil zit vooral in hoeveel opleiding en specifieke kennis een functie vraagt.

Voor rollen met een korte opleidingsroute werkt open solliciteren verrassend goed. Een bakwagenchauffeur C heeft aan twee tot vier maanden training genoeg, en transportbedrijven met een structureel tekort nemen een goede brief serieus, ook als er niets online staat. Hetzelfde geldt voor horeca. Bij een medewerker bediening horeca telt vooral of je beschikbaar bent op de avonden en weekenden die het rooster vraagt, en dat kun je in een open sollicitatie meteen duidelijk maken zonder dat je eerst op een advertentie hoeft te wachten.

Netwerken werkt beter zodra een functie meer opleiding of ervaring vraagt. Bij een werkvoorbereider elektrotechniek, een vak met drie tot vier jaar mbo of hbo en een baankansenscore van 9 op 10, draait veel om wie je kent binnen een installatiebedrijf of aannemer. Een telefoontje van een oud-collega weegt daar zwaarder dan een perfect cv dat tussen honderd andere cv's belandt. Voor een business analyst geldt iets vergelijkbaars. Het vak vraagt hbo of wo en vaak certificering, en veel plekken worden ingevuld via mensen die elkaar al kennen van een eerder project, nog voor een recruiter de functie extern uitzet. Wie zijn netwerk alleen online bijhoudt en nooit een kop koffie drinkt met oud-collega's, mist precies dat soort kansen.

Via een uitzendbureau of detacheerder de onzichtbare markt bereiken

De derde route loopt via een bureau. Uitzendbureaus en detacheerders krijgen regelmatig een telefoontje van een opdrachtgever die snel iemand nodig heeft en liever niet eerst een hele wervingscampagne start. Dat maakt deze route anders dan netwerken of open solliciteren. Je hoeft zelf geen contact met het bedrijf te leggen, het bureau doet dat voor je, soms voordat de functie ergens online verschijnt en soms zelfs voordat de opdrachtgever zelf een duidelijke functieomschrijving heeft.

Voor een helpdeskmedewerker is dit vaak de snelste weg. De opleiding duurt een tot twee jaar mbo of een paar certificaten, de doorstroom binnen teams is hoog, en bedrijven huren bij piekdrukte liever snel iemand in via een bureau dan dat ze wekenlang een vacaturetekst laten rondzingen op meerdere sites. Bij een medewerker callcenter en een vrachtwagenchauffeur zie je hetzelfde patroon. Korte interne trainingen, veel wisselingen in het team, en bureaus die continu kandidaten achter de hand houden voor het moment dat een opdrachtgever belt met een spoedvraag.

Bij hoger gekwalificeerd werk speelt detachering een net iets andere rol. Een it-consultant wordt regelmatig eerst bij een opdrachtgever geplaatst via een detacheerder, en pas als het goed bevalt volgt een vaste aanstelling, zonder dat daar ooit een externe vacature aan te pas kwam. Met een gemiddeld bruto jaarsalaris van € 65.000 en een baankansenscore van 9 is dit een vak waar detacheerders flink in investeren, omdat de vraag van opdrachtgevers structureel groter is dan het aanbod. Wie zich inschrijft bij een paar gerichte bureaus in plaats van bij tien generieke bureaus, komt sneller bij die opdrachten terecht en wordt niet overspoeld met irrelevante aanbiedingen.

Vakverenigingen en vakbeurzen voor technische en databeroepen

Voor technische en analytische beroepen is er nog een vierde optie, die niet via een bureau of een netwerk van vrienden loopt, maar via het vak zelf. Beurzen, brancheverenigingen en meetups zijn plekken waar werkgevers rondlopen op zoek naar specifieke kennis, lang voordat ze een vacature schrijven. Dat gesprek op een beursvloer kan maanden eerder plaatsvinden dan de advertentie die uiteindelijk nooit verschijnt.

Bij een cnc-frezer gaat dat vaak via de werkvloer. Een bezoek aan een vakbeurs voor verspaning of een gesprek bij een leverancier van machines levert sneller een naam op dan een zoekopdracht op een vacaturesite. Met een verwachte groei van 8 procent in het aantal banen is dit een vak waarin werkgevers graag vooruit plannen in plaats van achteraf te adverteren. Bij een datawetenschapper werkt het net zo, maar dan digitaal. Meetups, kennisplatforms en conferenties over data brengen je in contact met teamleads die al weken op zoek zijn naar iemand met een specifieke modelleervaardigheid, maar die taak nog niet hebben uitgeschreven in een officiële vacature. Deze route kost meer tijd om op te bouwen dan een open sollicitatie. Bij technische niches levert ze vaak wel de meest relevante contacten op, omdat je daar praat met mensen die het vak zelf uitoefenen in plaats van met een recruiter die de inhoud minder goed kent.

Wat de vacaturecijfers per beroep laten zien over verborgen vacatures

Het aantal vacatures dat jaarlijks wel zichtbaar wordt, zegt iets over hoeveel er juist onzichtbaar blijft. Hoe kleiner een vakgebied, hoe groter het aandeel dat via via wordt ingevuld.

Een verpleegkundige heeft met 18.200 vacatures per jaar veruit het grootste aantal zichtbare openingen, logisch bij een beroep met een baankansenscore van 9,8 en een verwachte groei van 5,2 procent. Toch loopt juist in de zorg veel via interne overplaatsing, omdat roosters per direct gevuld moeten worden en een afdeling niet weken kan wachten op een sollicitatieprocedure. Helemaal onderaan de tabel staat een datawetenschapper, met maar 2.200 vacatures per jaar terwijl het salaris kan oplopen tot € 105.000 bruto per jaar. Zo'n klein en goed betaald vakgebied trekt relatief veel headhunters aan, en die werken juist niet via openbare vacatureteksten maar via directe benadering.

Een cnc-frezer en een werkvoorbereider elektrotechniek laten een ander patroon zien. Beide vakken hebben een sterke baankansenscore, maar relatief weinig losse vacatures per jaar, wat erop wijst dat werkgevers liever vaste relaties met opleidingen, leveranciers en oud-medewerkers gebruiken dan steeds opnieuw te adverteren voor dezelfde functies. Bij helpdeskmedewerker en medewerker bediening horeca, allebei met duizenden vacatures per jaar, is het beeld juist omgekeerd. Hoog verloop zorgt voor veel zichtbare plekken, maar ook voor veel plekken die binnen een paar dagen via een collega of bureau worden opgevuld voordat de advertentie goed en wel online staat. Wie dit patroon kent, weet meteen waar zoeken op een site wel zin heeft en waar een telefoontje sneller werkt.

Welke route past bij welk beroep

Geen van de drie of vier routes is overal de beste. Het hangt af van het beroep en van hoeveel tijd je hebt om vooraf te investeren.

• Werk je toe naar een functie met een korte opleiding, zoals bakwagenchauffeur C of medewerker bediening horeca, dan werkt open solliciteren bij bedrijven in je regio sneller dan wachten op een advertentie die misschien nooit komt.
• Zoek je iets in een flexibele, snel draaiende omgeving zoals helpdeskmedewerker of medewerker callcenter, dan is inschrijven bij een gericht uitzendbureau vaak de kortste weg naar een plek die nog niet is uitgeschreven.
• Mik je op een technische of analytische functie met veel opleiding erachter, zoals werkvoorbereider elektrotechniek, business analyst of it-consultant, dan telt je netwerk en eventueel een detacheerder het zwaarst.
• Werk je in een smal technisch of data-vakgebied zoals cnc-frezer of datawetenschapper, dan loont het om naar vakbeurzen en meetups te gaan voordat je een vacaturesite opent.

Voor wie in de zorg zit, geldt een mix. Een verpleegkundige die wil wisselen van afdeling doet er goed aan om zowel het interne netwerk binnen het ziekenhuis aan te spreken als de officiële vacaturesite in de gaten te houden, want met 18.200 vacatures per jaar is de zichtbare markt daar al groot genoeg om serieus werk van te maken naast de interne route. Bij een vrachtwagenchauffeur geldt iets vergelijkbaars. De vraag is groot, de opleiding kort, en bureaus én open sollicitaties werken allebei, dus loont het om beide tegelijk in te zetten in plaats van op één route te wachten.

Begin deze week met één concrete stap

Twijfel je nog welke kant je op wilt, begin dan niet met zoeken naar vacatures maar met zoeken naar mensen in het vak. Vraag een oud-collega of kennis die al in een winkel of verkoopteam werkt hoe die zelf ooit is binnengekomen, en of er nu iets speelt dat nog niet is uitgeschreven. Een goed startpunt om te zien welke opleidingsroute en werktijden bij zo'n functie horen, is de pagina van Sales Assistant. Lees die door, bedenk daarna wie je kent die al in dat soort werk zit, en stuur deze week nog een appje in plaats van opnieuw een vacaturesite te verversen. Dat gesprek levert vaker iets op dan de advertentie die nog moet komen.